مت یوگا بهطور مستقیم با دست، پا، لباس و گاهی پوست بدن در تماس است و در طول تمرین عرق، گردوغبار و چربی پوست روی سطح آن جمع میشود. به همین دلیل، تمیز کردن منظم مت فقط برای حفظ ظاهر آن نیست؛ بلکه به حفظ بهداشت، بوی بهتر و افزایش عمر مت هم کمک میکند.
البته روش تمیز کردن همه متها یکسان نیست. جنس و ساختار مت، میزان جذب رطوبت و دستورالعمل شرکت سازنده تعیین میکند که چه مادهای برای تمیز کردن آن مناسب است.
● چرا باید مت یوگا را تمیز کنیم؟
در هنگام تمرین، سطح مت با عرق و آلودگی تماس پیدا میکند و اگر بهطور منظم تمیز نشود، ممکن است بوی نامطبوع ایجاد شود یا سطح آن کثیف و لغزنده شود.
اهمیت تمیز کردن زمانی بیشتر میشود که مت در باشگاه یا کلاس یوگا استفاده میشود و افراد مختلف با آن تماس دارند. مراکز کنترل و پیشگیری از بیماریها (CDC) نیز بر تمیز کردن منظم تجهیزات ورزشی و سطوحی که با پوست تماس مستقیم دارند تأکید میکند.
● تفاوت تمیز کردن، ضدعفونی و شستوشوی مت چیست؟
این سه اصطلاح همیشه به یک معنی نیستند:
- تمیز کردن: حذف گردوغبار، عرق، چربی و آلودگی از سطح مت.
- ضدعفونی کردن: استفاده از مادهای مناسب برای کاهش یا از بین بردن میکروارگانیسمهای باقیمانده روی سطح.
- شستوشوی کامل: تمیز کردن عمیقتر مت که بسته به جنس آن میتواند با آب و شوینده مناسب انجام شود.
نکته مهم این است که ضدعفونی کردن جای تمیز کردن را نمیگیرد. اگر سطح مت کثیف باشد، ابتدا باید آلودگیها پاک شوند و سپس، در صورت نیاز، از محصول ضدعفونیکننده سازگار با سطح استفاده شود.
● بهترین روش تمیز کردن روزمره مت یوگا
اگر بعد از هر تمرین مت خیلی کثیف نشده، معمولاً نیازی به شستوشوی کامل نیست.
مراحل پیشنهادی:
۱. سطح مت را پاک کنید.
با یک دستمال نرم و تمیز و محلول شویندهای که با جنس مت سازگار است، سطح را بهآرامی پاک کنید.
۲. به قسمتهایی که بیشتر با پوست تماس دارند توجه کنید.
قسمتهایی که دست و پا روی آن قرار میگیرد معمولاً بیشتر در معرض عرق و آلودگی هستند.
۳. باقیمانده مواد شوینده را طبق دستور سازنده پاک کنید.
بعضی متها به آبکشی نیاز دارند و بعضی دیگر نباید با آب زیاد خیس شوند.
۴. اجازه دهید مت کاملاً خشک شود.
مت را در محیطی با تهویه مناسب باز بگذارید و بعد از خشک شدن کامل آن را جمع کنید.
خشک شدن کامل اهمیت زیادی دارد؛ زیرا نگهداری یک مت مرطوب میتواند باعث ایجاد بوی نامطبوع شود و به مرور به ساختار آن آسیب بزند.
● برای تمیز کردن مت یوگا از چه شویندهای استفاده کنیم؟
اینجا یکی از مهمترین نکات نگهداری مت مطرح میشود: هر شویندهای برای هر متی مناسب نیست.
جنس متها میتواند متفاوت باشد؛ برای مثال، برخی مدلها از PVC یا TPE ساخته شدهاند و برخی دیگر از لاستیک طبیعی یا ترکیبات دارای لایه PU استفاده میکنند. حتی بین متهایی که ظاهر مشابهی دارند نیز ممکن است دستورالعمل نگهداری متفاوت باشد.
بنابراین قبل از استفاده از هر اسپری یا ماده شوینده:
- دستورالعمل سازنده را بررسی کنید.
- از مواد بسیار قوی بدون اطمینان از سازگاری آنها استفاده نکنید.
- ابتدا شوینده را روی بخش کوچکی از مت امتحان کنید.
- از ترکیب کردن چند ماده شوینده با یکدیگر خودداری کنید.
بهخصوص استفاده خودسرانه از مواد شیمیایی قوی میتواند به سطح مت آسیب بزند یا باعث تغییر بافت و کاهش چسبندگی آن شود.
● آیا لازم است مت یوگا را ضدعفونی کنیم؟
برای استفاده شخصی در خانه، تمیز کردن منظم مت در بیشتر مواقع کافی است و الزاماً نیازی به ضدعفونی کردن پس از هر جلسه وجود ندارد. CDC نیز اشاره میکند که در بسیاری از شرایط، تمیز کردن با آب و صابون یا شوینده مناسب برای کاهش آلودگی کافی است و ضدعفونی بیشتر در شرایط خاص، مانند زمانی که فردی بیمار بوده، اهمیت پیدا میکند.
اما اگر مت:
- در کلاس یا باشگاه بهصورت مشترک استفاده میشود،
- با پوست عرقکرده تماس زیادی دارد،
- یا در شرایطی استفاده شده که احتمال آلودگی بیشتر است،
باید تمیز کردن آن با دقت بیشتری انجام شود.
در صورت استفاده از ضدعفونیکننده، محصول باید برای همان نوع سطح مناسب باشد و دستورالعمل روی برچسب آن رعایت شود؛ از جمله زمان تماس موردنیاز ماده با سطح.
● آیا میتوان مت یوگا را با وایتکس شست؟
بهطور کلی، استفاده خودسرانه از وایتکس برای مت یوگا توصیه نمیشود.
دلیل آن این است که مقاومت متها در برابر مواد شیمیایی متفاوت است و وایتکس یا سایر مواد قوی ممکن است به رنگ، بافت، چسبندگی یا ساختار بعضی متها آسیب بزنند.
اگر دستورالعمل سازنده استفاده از یک ماده ضدعفونیکننده خاص را تأیید نکرده است، بهتر است از روشهای ملایمتر و سازگار با جنس مت استفاده کنید. CDC نیز توصیه میکند پیش از استفاده از مواد ضدعفونیکننده، برچسب محصول و سازگاری آن با سطح موردنظر بررسی شود.
●متهای مختلف را چگونه تمیز کنیم؟
متهای PVC و TPE
بسیاری از متهای PVC و TPE ساختار نسبتاً بستهای دارند و آلودگی بیشتر روی سطح آنها باقی میماند. معمولاً میتوان آنها را با دستمال نرم و شوینده ملایم و سازگار با محصول تمیز کرد.
با این حال، دستورالعمل مدل موردنظر همیشه اولویت دارد.
متهای لاستیکی
متهای ساختهشده از لاستیک طبیعی به مراقبت بیشتری نیاز دارند. استفاده از مواد نامناسب میتواند به سطح آنها آسیب بزند یا ویژگیهای آن را تغییر دهد.
پس از تمیز کردن، خشک شدن کامل مت اهمیت ویژهای دارد. برخی تولیدکنندگان نیز برای متهای لاستیکی دستورالعملهای اختصاصی برای تمیزکاری و نگهداری ارائه میکنند.
متهای دارای سطح جاذب
برخی متها، بهخصوص مدلهایی که برای جذب رطوبت و ایجاد چسبندگی بیشتر طراحی شدهاند، ممکن است ساختار متفاوتی داشته باشند. برای این مدلها استفاده بیش از حد از آب یا شوینده نامناسب میتواند مشکلساز شود.
در چنین مواردی، دستورالعمل برند سازنده را بر هر روش عمومی مقدم بدانید.
● اشتباهات رایج هنگام تمیز کردن مت یوگا
چند اشتباه میتواند عمر مت را کاهش دهد:
- استفاده مداوم از مواد شیمیایی قوی
- استفاده از سیم یا اسفنج زبر برای پاک کردن سطح
- خیس کردن بیش از حد مت بدون توجه به دستورالعمل سازنده
- جمع کردن مت در حالی که هنوز مرطوب است
- قرار دادن طولانیمدت مت در معرض نور مستقیم و شدید خورشید
- استفاده از یک شوینده برای همه انواع مت بدون بررسی جنس آنها
- ترکیب کردن مواد شوینده و ضدعفونیکننده
بهطور کلی، تمیزکنندهها و ضدعفونیکنندهها باید مطابق دستورالعمل خودشان استفاده شوند و نباید بدون اطلاع از سازگاری، با یکدیگر مخلوط شوند.
● چگونه بعد از شستوشو از مت نگهداری کنیم؟
تمیز کردن تنها بخشی از مراقبت از مت است. برای افزایش عمر آن:
بعد از تمرین:
مت را باز کنید تا رطوبت و عرق آن خشک شود.
برای خشک کردن:
آن را در محیط دارای جریان هوا قرار دهید و از حرارت شدید استفاده نکنید.
برای نگهداری:
پس از خشک شدن کامل، مت را مطابق دستور سازنده رول کنید و در محل خشک و تمیز نگهداری کنید.
برای حمل:
اگر مت را مرتب به باشگاه یا کلاس میبرید، استفاده از کیف یا بند مخصوص میتواند از تماس آن با سطوح آلوده جلوگیری کند.
● هر چند وقت یکبار مت یوگا را تمیز کنیم؟
دفعات تمیز کردن به میزان استفاده بستگی دارد.
استفاده شخصی و سبک در خانه:
پاک کردن سطح بعد از تمرین و تمیزکاری کامل در فواصل منظم معمولاً کافی است.
تمرینهای سنگین و همراه با تعریق زیاد:
بهتر است سطح مت بعد از هر جلسه تمیز و کاملاً خشک شود.
استفاده در باشگاه یا کلاس گروهی:
به دلیل تماس بیشتر با افراد و سطوح مختلف، تمیز کردن بعد از هر بار استفاده اهمیت بیشتری دارد. CDC برای تجهیزات و سطوح ورزشی مشترک نیز بر تمیز کردن منظم و خشک شدن قبل از استفاده مجدد تأکید میکند.
● هنگام خرید مت یوگا به قابلیت نگهداری آن هم توجه کنید
هنگام خرید مت، فقط به ضخامت، ابعاد و میزان چسبندگی توجه نکنید. سهولت تمیز کردن و نگهداری نیز میتواند یکی از معیارهای انتخاب باشد.
اگر زیاد تمرین میکنید یا مت را مرتب به باشگاه میبرید، مدلی که دستورالعمل نگهداری مشخص و سطحی قابلتمیزکردن داشته باشد، میتواند انتخاب کاربردیتری باشد.
همچنین بهتر است قبل از خرید، جنس مت و توصیههای مربوط به شستوشو و نگهداری آن را بررسی کنید.
● جمعبندی
تمیز کردن مت یوگا کار پیچیدهای نیست، اما روش اشتباه میتواند به مرور باعث آسیب به سطح و کاهش عمر آن شود.
بهترین رویکرد این است که بعد از تمرین، عرق و آلودگی سطح را پاک کنید، مت را کاملاً خشک کنید و برای تمیزکاری عمیقتر از روش و شوینده سازگار با جنس آن استفاده کنید. در مورد ضدعفونی نیز ابتدا سطح را تمیز کنید و فقط در صورت نیاز، از محصولی استفاده کنید که برای همان سطح مناسب باشد.
در نهایت، جنس مت و دستورالعمل سازنده مهمتر از هر روش عمومی برای شستوشو است. با نگهداری صحیح، میتوانید هم بهداشت مت را بهتر حفظ کنید و هم مدت بیشتری از آن استفاده کنید.
